Η παράδοση αναφέρει ότι όταν το 1430 ο Σουλτάνος Μουράτ είχε σχεδόν εκπορθήσει τη Θεσσαλονίκη από την πλευρά των κάστρων προς το μέρος της πύλης της Καλαμαριάς, μια ομάδα Βυζαντινών στρατιωτών που θα ήταν καστροφύλακες , μάχονταν απελπισμένα υπερασπίζοντας τη Θεσσαλονίκη. 

Το γεγονός αυτό έκανε μεγάλη εντύπωση στο Σουλτάνο, ο οποίος τους έστειλε προσωπικά μήνυμα να παραδοθούν. Αυτοί όμως συνέχισαν την ηρωική τους αντίσταση και ο Σουλτάνος εντυπωσιάστηκε ακόμα περισσότερο.Εκτιμώντας τις πολεμικές τους αρετές και την προσήλωση τους στην υπηρεσία που είχαν ταχθεί, δέχθηκε τους όρους που πρότειναν οι ίδιοι για να συνθηκολογήσουν. 

Οι όροι ήταν: 

α) να εξακολουθήσουν να είναι καστροφύλακες και 
β) να διατηρήσουν έξω από τα τείχη, στα ΝΑ της πόλης, την έκταση γης που κατείχαν. 

Αυτοί αποτέλεσαν τον πρώτο πυρήνα του χωριού που ήταν στα ανατολικά της Αγίας Μαρίνας, στο ύψωμα πάνω από την Τούμπα.Δυόμισι αιώνες οι ηρωικοί αυτοί υπερασπιστές, ζούσαν εκεί πάνω ως Καπουτζήδες, που στα τούρκικα σημαίνει καστροφύλακες.Αυτό άλλωστε ήταν και το αρχικό όνομα του χωριού, Καπουτζήδα ως την μετονομασία του σε Πυλαία.Βέβαια το παλιό όνομα έχει μείνει ως τις μέρες μας σα δεύτερη ονομασία. 
Προστάτης του χωριού ήταν και είναι μέχρι σήμερα ο Προφήτης Ηλίας, η γιορτή του στις 20 Ιουλίου, όπου γίνεται πολύ μεγάλο πανηγύρι που διαρκεί αρκετές μέρες. 
Η Καπουτζήδα, που ήταν αρχικά στην περιοχή Τριανδρίας - Άνω Τούμπας, ήταν το πλησιέστερο χωριό της Θεσσαλονίκης από την ανατολική πλευρά της . Απείχε περίπου 10χιλ. από το Λευκό Πύργο, που αποτελούσε και το όριο της πόλης.Το ίδιο απείχε και από την πλατεία Συντριβανιού , όπου ήταν η πύλη της Καμάρας ή αλλιώς "Κασσανδρεωτική".Μετά την επέκταση της πόλης και τη δημιουργία του συνοικισμού Χαριλάου γύρω στα 1920-1922 απείχε από το τέρμα του μόλις 2χιλ. 
Η μετοίκηση στη σημερινή τοποθεσία, έγινε εξαιτίας εμφάνισης φιδιών, ένα είδος που το αποκαλούσαν σαϊτες και ήταν δηλητηριώδη.Δεν μπορούμε να πούμε με ακρίβεια πότε έγινε η μετοίκηση, αλλά υπολογίζεται στα τέλη του 18ου αιώνα.Οπωσδήποτε όμως, την εποχή της επανάστασης του 1821, το χωριό ήταν στη σημερινή τοποθεσία. 
Σήμερα η Πυλαία είναι μια ακραία συνοικία της Θεσσαλονίκης, λίγο έξω από το συνοικισμό Χαριλάου, στο δρόμο για το Πανόραμα. Ο πληθυσμός της υπολογίζεται γύρω στις τριάντα χιλιάδες με την τελευταία απογραφή.Οι κάτοικοί της έχουν αστικοποιηθεί και μέρος των γαιών τους έχουν οικοπεδοποιηθεί. 
Οι γαίες έφταναν από τη μια πλευρά ανατολικά ως την Γεωργική Σχολή, δυτικά ως τη σημερινή Πανεπιστημιούπολη και βορειοανατολικά πέρα από το Αμερικανικό Κολέγιο, στο δρόμο για το Πανόραμα. 
Στην Πυλαία έχουν εγκατασταθεί και νέοι κάτοικοι, που οι περισσότεροι προέρχονται από τα χωριά της Χαλκιδικής. Επίσης εγκαταστάθηκαν και Βλάχοι από τα Μεγάλα Λιβάδια του Πάϊκου, του Ν.Κιλκίς, οι οποίοι έρχονταν περιοδικά στις αρχές, ώσπου εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην Καπουτζήδα
Οι Καπουτζήδες διακρίνονταν για τη συντηρητικότητά τους.Ο πληθυσμός της Πυλαίας, αμιγής ελληνικός, με φανατική προσήλωση στα ελληνοχριστιανικά ιδανικά, με βαθιά ριζωμένη τη συναίσθηση της αρχοντικής του καταγωγής, συνέχιζε με φανατισμό τις παραδόσεις και απέκρουε ότι θα μπορούσε να μολύνει την ελληνικότητα του τόπου.Την με πάθος προσήλωση τους στις πατροπαράδοτες παραδόσεις, συνέχισε ως το τέλος του Β’ Παγκοσμίου πολέμου
Από τότε όμως ως σήμερα, πολλά αλλάζουν και άλλα χάνονται και οι νέες γενιές δεν ενδιαφέρονται για την διατήρηση της παράδοσης. 
Στο Μακεδονικό Αγώνα το χωριό διαδραμάτισε έναν ιδιαίτερα σοβαρό ρόλο, μιας και όλοι σχεδόν οι κάτοικοι ήταν οργανωμένοι στον ιερό αγώνα. 
Το γλωσσικό ιδίωμα της Πυλαίας είναι ένα από τα καθαρότερα του βόρειου γλωσσικού ιδιώματος, παραπλήσιο με κείνο της Χαλκιδικής, πιο αμόλευτο από ξένες επιδράσεις από κείνο των πόλεων.Οι ξένες επιδράσεις που δέχτηκαν οι Καπουτζηδιανοί στη γλώσσα ήταν ελάχιστες σε σχέση με τις επιδράσεις που δέχτηκαν οι κάτοικοι άλλων περιοχών.Το γεγονός αυτό οφείλεται στο ότι δεν υπήρξε συμβίωση Ελλήνων και Τούρκων στην περιοχή. Βέβαια εισχώρησαν κάποιες τούρκικες λέξεις στο τοπικό ιδίωμα.Ωστόσο, ειδικά οι γυναίκες της Πυλαίας, φαίνεται ότι αγνοούσαν την τούρκικη γλώσσα. 
Τα ήθη και τα έθιμα, ιδίως του γάμου, αρραβώνα, γέννησης, αλλά και του θανάτου θυμίζουν σε πολλά την Αρχαία Ελλάδα.Όπως άλλωστε παρατηρούμε, η γυναικεία φορεσιά, ο "σαγιάς", έχει καταβολές από το Βυζάντιο.

ΤΟ ΕΜΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΠΥΛΑΙΑΣ 
logo_1

Το εικονιζόμενο έμβλημα αποτελεί ταυτότητα του Δήμου Πυλαίας.

Στην κορυφή του σήματος βρίσκεται ο Προφήτης Ηλίας πάνω στο άρμα του, προστάτης του Δήμου, αναδεικνύοντας την θρησκευτική συνείδηση των Καπουτζήδων και μετέπειτα Πυλαιωτών. 
Κάτω από το άρμα εξέχουσα θέση κατέχει το κάστρο, θυμίζοντας το αρχαίο επάγγελμα των Καπουτζήδων-Πυλαιωτών (όπου Καπουτζήδες = καστροφύλακες στα τούρκικα). 
Το φίδι που βρίσκεται έξω από την πύλη του κάστρου, συμβολίζει το λόγο της μετοίκησης από το αρχικό χωριό, στην νέα τοποθεσία της σημερινής Πυλαίας. 
Τέλος το τσαμπί με τα σταφύλια φανερώνει την συνεχή ασχολία των Καπουτζήδων με την τέχνη του αμπελουργού.Απόδειξη αυτού το φημισμένο μαύρο καπουτζιδιανό κρασί.

Απο το site του δήμου Πυλαίας

Γυναικεία παραδοσιακή φορεσιά Πυλαίας

Ο Σαγιάς

 

…. « Σαγιάς είναι η γυναικεία Καπουτζηδιανή φορεσιά ,που όπως οι περισσότερες φορεσιές της Βαλκανικής, έχει  και αυτή τις ρίζες της στη Βυζαντινή παράδοση.

Η ολοκληρωτική κάλυψη του σώματος απ΄ την κορυφή ως τα νύχια, οι ιδιαίτερες ονομασίες των εξαρτημάτων (καμίσιου-πκάμσου, καβάδιου-καβάδι κ.λ.π.)τα αγαπημένα χρώματα καθώς και η τάση για πολυτέλεια στα υλικά, φανερώνουν την προέλευσή τους.

 

Η λέξη σαγιάς προέρχεται από το ΣΑΓΙΟΝ ,oνομασία του πολεμικού μανδύα ή επενδύτη των αρχαίων Γαλατών και Ρωμαίων. Στα διακοσμητικά στοιχεία τόσο του σαγιά της Πυλαίας, όσο και της γούνας, πρέπει να αναζητηθεί η επίδραση της Ανατολής. Εκείνο όμως που κάνει εντύπωση  είναι ότι ο τύπος αυτός, ο οποίος κατάγεται άμεσα από την αμφίεση της Βυζαντινής κυράς, με απαραίτητο εξάρτημα την ποδιά καθώς και την κεντημένη τραχηλιά του πουκαμίσου, που αφήνει να φαίνεται ο στρογγυλεμένος στο στήθος σαγιάς, και μας φέρνει στο νου τη γυναικεία αμφίεση των Μινωϊκών χρόνων, όπως τη γνωρίσαμε από τις περίφημες τοιχογραφίες της Κνωσού και από τα εδώλια της Θεάς των όψεων.

 

Τη φορεσιά της Καπουτζήδας τη χαρακτηρίζουν : ο σαγιάς που έχει διαφορετικό χρώμα ανάλογα με την ηλικία και τις περιστάσεις και ο κεφαλόδεσμος, που καθώς περιστρέφεται γύρω από την τράχηλο, καλύπτει το λαιμό και πέφτει πίσω στην πλάτη.

Τη φορεσιά την αποτελούν: η φανέλλα με τα πλεχτά μανίκια, το μάλλινο ζωνάρι, η φούτα, το χρυσοκέντητο ζουνάρι, η γούνα,οι κάλτσες ή σκουφούνια, οι παντόφλες ή οι γαλέντζες.

Ο κεφαλόδεσμος  ή κουκούλα, όπως τον λένε, σχηματίζεται με το τουλπάνι, το τσεμπέρι, το πισκίρι ή κάρπα και την άκρη.

Τη φορεσιά συμπληρώνουν οι αλυσίδες με τα φλουριά , το κλεικοτήρι, το σουργούτς ή λούδι, τα κρεματσούλια, τα μπελετζίκια , και τα δαχτυλίδια, τα κόλμαγια ( βραχιόλια)…»

 

 

Απόσπασμα από το βιβλίο : «Η ΠΥΛΑΙΑ στο πέρασμα των αιώνων» της Πυλαιώτισας συγγραφέα- λαογράφου ΦΑΝΟΥΛΑΣ ΤΣΟΥΚΑ- ΦΟΥΝΤΟΥΚΙΔΟΥ

 

ΚΑΠΟΥΤΖΗΔΙΑΝΕΣ ΛΕΞΕΙΣ... Υπό διαμόρφωση

ΠΑΛΙΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ...Υπό διαμόρφωση

 

  .jpg   .jpg

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ...

This tells you a bit about this blog and the person who writes it.

When you are logged in you will be able to edit this page by clicking on the edit icon.